සමාජ මානව විද්‍යාවේ ආරම්භය

යුරෝපා සමාජය තුළ ප්‍රථමවරට එනම්ද හසයවන, දාහත්සවන සියවස්වලදී  සමාජ මානව විද්‍යාව විෂයක් ලෙස වර්ධනය වීම දැක ගත හැකි විය. එය විෂයක් ලෙස ආරම්භ වීමට බල පෑ සමාජ සංස්කෘතික හා දේශපාලනික පරිසරය එකල යුරෝපා සමාජයේ ගොඩ නැගෙමින් තිබූ බවට සාධක ඇත. එහෙත් වඩාත් සංවිධානාත්මක ලෙස එම වර්ධනය දැක ගත හැකි වුයේ දහඅටවන සියවසේදී පමණය. එනම් විශේෂයෙන්ම සමාජ මානව විද්‍යාවේ ඉතිහාසය පැහැදිලිවම ආරම්භ වී තිබුනේ දහඅටවන සියවසේදීය. මිනිසා හා සමාජය පිළිබඳව මානව විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටියකින් කරුණු හැදෑරීමට මේ කාලයේ සිටි දාර්ශනිකයන් හා ඉතිහාසඥයන් උත්සුක වීය.  එහිදී මිනිසා හා සමාජය පිළිබඳබඳ තොරතුරු ලබා ගන්නා ලද්දේ දේශ සංචාරකයන්ගේ හා මිෂනාරිවරුන්ගේ වාර්තා ආශ්‍රය කරගෙනය.  මෙම තොරතුරු මානව විද්යාත්මක ලේඛන නොවුනත් මිනිසා හා සමාජය පිළිබඳ මානව විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටියෙන් කරුණු හැදෑරීමට කදිම පසුතලයක් සපයා දෙන ලදී. 

එහිදී දැක්විය හැකි ප්‍රබල සිදුවීමක් ලෙස කාර්මික විප්ලවය හැඳින්විය හැකියග කාර්මික විප්ලවයේ නව සොයා සොයාගැනීම් හා තාක්ෂණික දියුණුව නිසා මුළු ලොව පුරාම සංචාරය කොට විවිධ සමාජ ක්‍රම දැන කියා ගැනීම්ට යුරෝපීන්ට හැකියාව ලැබුණු අතර මෙමගින් මුළු යුරෝපා සමාජයම ප්‍රබල වෙනසකට ලක්විය. එහිදී යුරෝපිය පාලකයන් තමන් යටතේ තිබූ යටත් විජිතවල සමාජ සංස්කෘතික හා ආර්ථික තත්වය තේරුම් ගැනීමට විවිධ ජන කොටස්, ගෝත්‍රික සමාජ, විධ දේශගුණික තත්ත්වයන් ගැන ගවේෂණය කිරීමට උනන්දු විය. එම නිසා යටත් විජිත පාලන ප්‍රත්පත්ති වඩාත් ක්‍රමවත්ව ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඔවුනට හැකි වුනි. මෙම තත්වය සමාජ මානව විද්‍යාවේ ආරම්භය ලෙස දැක්විය හැක. මෙවැනි පසුබිමක් මානව විද්‍යාවට තිබූ හෙයින් බටහිර අධිරාජ්‍යවාදයේ දියණිය ලෙස ඇතැම් විචාරකයන් අර්ථ දක්වා ඇත. 

එසේම යුරෝපිය පුනරුද ව්‍යාපාරය ද සමාජ මානව විද්‍යාව විෂයක් ලෙස වර්ධනයට බලපෑ තවත් කරුණකි. එනම් අලුත් ජනාවාස සොයා ගැනීම්, අලුත් මතවාද කරා ජනතාව ඒකරාශී වීම, පල්ලියේ ආධිපත්‍යට අභියෝග එල්ල වීම වැනි සිදුවීම්වලින් ආවරණය වූ පුනරුදය නව චින්තනයකට අවශ්‍ය මග සාදා දුනි. එසේම පරිණාමවාදී අදහස්ද සමාජ මානව විද්‍යාව විෂයක් ලෙස වැඩි දියුණු වීමට බලපෑ තවත් කරුණකි. ස්වභාවික විද්‍යාවන්ගේ ඇති වූ දියුණුවද සමාජ මානව විද්‍යාවේ වර්ධනයට තුඩදුන් කරුණකි. විශේෂයෙන්ම ජීව විද්‍යාව, සත්ත්ව විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව, භූගර්භ විද්‍යාව වැනි විෂයන් මානව විද්‍යාත්මක සංකල්පවල පෝෂණයට බල පෑ විද්‍යාවන් කිහිපයකි.

සමාජ මානව විද්‍යාව මානවවංශ විද්‍යාව යන නමින් ප්‍රථමවරට 1894 දී ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ ආරම්භ වූ අතර ආරම්භක මහාචාර්යවරයා වුයේ ඊ.බී. ටයිලර්ය. පසුව 1900 දී පමණ කේම්බි්‍රජ් සරසවියේත්, 1908 දී ලන්ඩන් සරසවියේත් ආරම්භ විය. සමාජ මානව විද්‍යාවේ අභිවර්ධනය ගැන සැලකීමේදී එහිලා ප්‍රමුඛතාව හිමිවිය යුත්තේ බි්‍රතාන්‍ය හා ඇමරිකානු සමාජ විද්‍යාඥයින්ටය. ඊට පසුව ප්‍රංශයේ මොන්ටෙස්කයු, එමිල් ඩුවර්කයිම් වැනි සමාජ විද්‍යාඥයින්ද සමාජ මානව විද්‍යාවට අවශ්‍ය බුද්ධිමය දායකත්වය ලබා දුනි.  මෙලෙස සමාජ මානව විද්‍යාව විෂයක් ලෙස වැඩි දියුණු වෙමින් ශීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය විය.

වර්තමානයේ ලොව පුරා යුරෝපා රටවල මෙම විෂය  ර්‍ණසමාජ මානව විද්‍යාව” ලෙස හඳුන්වමින් අධ්‍යයන කිරීම් සිදු කරන අතර ආසියාතික රටවල මෙම විෂය  ර්‍ණමානව විද්‍යාව” ලෙස හඳුන්වමින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. එහිදී යුරෝපයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ්, කේම්බි්‍රජ්, ලන්ඩන්, ලිවර්පුල් වැනි විශ්ව විද්‍යාල තුළද ආසියාවේ ඉන්දීය කල්කටා විශ්ව විද්‍යාලය, බොම්බාය විශ්ව විද්‍යාලය ආදියෙහි මානව විද්‍යාව ඉගැන්වීම් ආරම්භ කළ අතර ආසියාතික රටක්වන ශ්‍රී ලංකාවේ මානව විද්‍යා විෂයේ ආරම්භක ගමන් මඟ විමසා බැලීමේදී 1960 වර්ෂයේ මුල් භාගයේ ශ්‍රී ජයවර්ධන විශ්ව විද්‍යාලයේ කලා පීඨයට නව අධ්‍යයනාංශයක් ලෙස මානව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය ආරම්භ කෙරුණි. ඒ අනුව 2021 අද වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ මානව විද්‍යාව විධිමත් අධ්‍යයනයක් ලෙස ආරම්භ වී වසර 60ක් පමණ ගත වී ඇත.

මානව විද්‍යාව යනු කුමක්ද ?

දෙවියන් වහන්සේගේ මැවීමෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසාගේ ආරම්භය හා වෙනස්කම් සැලකීම පැරණි යුරෝපීය සමාජයේ දක්නට තිබූ විශ්වාසයකි. සංස්කෘතිය උසස්තම දේව නිර්මාණ වන අතර සෙසු සංස්කෘතීන් හා ජනතාව වනචාරී මිලේච්ඡ නොදියුණු ලෙසත් හුවා දක්වන ලදී. එහෙත් 18 වන සියවස් පමණ වන විට ස්වභාවික විද්‍යාවන්ගෙන් දියුණුවත් නව පර්යේෂණයන්ගේ අනාවරණයක් නිසා මේ තත්ත්වය වෙනස් විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පරිසරය විද්‍යාත්මකව තේරුම් ගත යුතු බවත් මිනිසාගේ පහළ වීම සරල අවස්ථාවකින් පටන් ගෙන ක්‍රමානුකූලව විකාශනය වන බවත් ලෝකයාට පැහැදිලි විය. ඒත් සමගම සමාජ මානව විද්‍යාව විෂයක් ලෙස වර්ධනය වීය. සමාජයේ ආදි මිනිසා බිහිවූයේ කවදාද? මිනිසාගේ ගමන්මග හැඩ ගැසෙන්නේ  කෙසේද? මානවයාගේ අවසානය කොතැනද ආදී වශයෙන් මිනිසා පිළිබඳව සොයා බැලීම, ප්‍රශ්න කිරීම හා පැහැදිලි කිරීම එකම විෂයක්ෂේත්‍රයකට ඇතුළු කර පොදුවේ මිනිසා ගැන අධ්‍යනය කිරීම සමාජ මානව විද්‍යාව ලෙස හඳුනාගත හැකිය. එනම් සමාජ මානව විද්‍යාව මිනිස් ජීවියාගේ සමස්ත ජිවිතයම විද්‍යාත්මක ලෙස අධ්‍යනය කරන විෂයයි. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් මානව විද්‍යාව හඳුන්වනු ලබන්නේ Anthropology (ඇන්ත්‍රොපොලෝජි) යනුවෙනි. මෙහි Anthropos  යන වචනය ලතින් භාෂාවෙන් බිඳි ආ වචනයකි. මානවයා හෙවත් මිනිසා යන අර්ථය එහි ගැබ්වී ඇත. Logos යන වචනයද ලතින් භාෂාවෙන් බිඳි ආවක් වන තර එහි අර්ථය වන්නේ විද්‍යාත්මක ලෙස අධ්‍යනය කිරීමයි. ඒ අනුව ග්‍රීක භාෂාවේ "මිනිසා” යන්නට යොදන Anthropos  යන්නත්   "හැදෑරීම” සඳහා යෙදන Logos යන්නත් එකතුවෙන් Anthropology හෙවත් විද්‍යාව” යන වචනය සැකසී ඇත.

මිනිසා පිළිබඳව අධ්‍යනය කිරීමේදී මිනිසාගේ කායික සැකැස්ම හා සමාජ ව්‍යුහය යන දෙඅංශය පිළිබඳවම අවධානය කළ යුතුය. මානවයාගේ ජෛවීය අංශය හා සමාජය අංශය යන දෙඅංශයම අධ්‍යනය කිරීමේදී මානව විද්‍යාඥයින් සමාජ මානව විද්‍යාව  ප්‍රධාන විෂය ධාරා දෙකකට බෙදා ඇත. මානව විද්‍යාව යනු කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීමේදී එම විෂය ධාරා දෙඅංශයම පිළිබඳව දැනුමක් තිබිය යුතුය. එනම්,

 කායික හෙවත් ජීව විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව 

 සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව

කායික මානව විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, උද්භිත විද්‍යාව, සත්ව විද්‍යාව වැනි ස්වභාවික විද්‍යා විෂයන් ආශ්‍රය කරගෙන වැඩි දියුණු වී ඇත. සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව දර්ශනය, මනෝ විද්‍යාව, දේවධර්මය, ආගම්, භූගෝල විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව වැනි සමාජීය විද්‍යාවන් හෙවත් සමාජශාස්ත්‍රයන්ද , භාෂාවන්, ඉතිහාසය, නර්තනය, චිත්‍ර කර්මය, සංගීතය වැනි මානවශාස්ත්‍රද ආශ්‍රය කරගෙන වැඩි දියුණු වී ඇත. මේ අනුව මානව විද්‍යාව, මානවශාස්ත්‍ර, සමාජ ශාස්ත්‍ර හා ස්වභාවික විද්‍යා විෂය ක්ෂේත්‍රවල ඉතාමත් පෘථුල දැනුම් සම්භාරයක් රැස් කරගත් විෂය ධාරාවක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.

සඳු පූර්ණිමා..

(මූලාශ්‍රයන් සහ ඡායා රූප අන්තර්ජාලයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී.)