සත්ව සන්නිවේදනය

මිනිසාට මෙන්ම සතුන්ට ද අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට අවශ්‍ය වේ.  මිනිසාගේ මෙන්ම සතුන්ගේ පැවැත්ම සඳහා හේතු වන්නා වූ සත්ත්ව ප්‍රජාව අතර සිදුවන  සන්නිවේදනය සත්ව සන්නිවේදනය (Animal Communication) ලෙස හැඳින්විය හැකිය.  වසර කෝටි 30කට පමණ පෙර ජීවත් වූ ඩයිනෝසරයන් වැනි උරගයන් ක්ෂීරපායි නතර සංවර්ධිත තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කර ඇත.  රුධිර සංයුතිය විධිමත් වීම්ත් ස්ථාවර වීම මොළයේ වර්ධනයට බලපා තිබේ.  මෙලෙස  මානව  පරිණාමයට පෙර මුල්ම සන්නිවේදන ස්වරූපය සත්ත්වයින් අතර ක්‍රියාත්මක වී ඇත. මිනිසාට මෙන්ම සත්වයාට ද ඔවුන්ගේ පැවැත්මේ මූලික සාධකයක් බවට සන්නිවේදනය පත්වේ. ඒක සෛලික ජීවින්ගේ සිට බහු සෛලික ජීවීන් දක්වා සෑම සත්ත්ව වර්ගයකටම අනන්‍ය වූ සන්නිවේදනයක් පවතී.  සත්ව සන්නිවේදනය පිළිබඳ පර්යේෂණ කළ හාවර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ  මහාචාර්ය නෝමන්, ගෙෂ්වින්ඩ් රොක්ෆෙලර් විශ්ව විද්‍යාලයේ පීටර් මාලර්, චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ස්ටුවට් ඒ අල්ටිමාන්, කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ පොල් වැට්ශ්ලාවික් යන ආදීහු වැදගත් වේ.  භෞතික හා භෞතික නොවන හෝ කිසියම් අරමුණක් කෙරෙහි යම් සත්වයෙකු උත්තේජනය වීම අනුවර්ථන ආකාරයෙන් සිදුවන්නකි.  මෙම අනුවර්තන කාර්ය සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන්නේ සත්වය තුළ හට ගන්නා අවශ්‍යතාවයයි.  සත්ත්වය වෙසෙනුයේ නොයෙක් අවශ්‍යතාවයන් හා බැඳීම් වලින් යුක්තවය.  මෙම බැඳීම්වලින් සත්ත්වය හා පාරිසරික සාධක අතර පවතින සමතුලිත බව පිළිබිඹු කරනු ලැබේ.  සෑම සජීවි හා අජීවි වස්තුවකටම යම් කිසි අදහසක් හෝ හැඟිමක් තවත් සතෙකු තුළ ඇති කිරීමට හැකිය.  මෙයට නිදසුනක් ලෙස අධික ලෙස වැසි ඇඳහැලෙන විට ආවරණය වීමට ස්ථානයක් කරා පිටව යෑමත්, යම් සතෙක් භායානක ලෙස කෑගසන විට අපට තිගැස්මක් ඇතිවිමත් දැක්විය හැක.  මෙහි සිදු වී ඇත්තේ සතෙකුගේ හැඟිම් හෝ අදහස් තවත් සතෙකුට ලැබිම තුළින් , එම සත්ත්වයාගේ චර්යාවේ වෙනස් වීමක්, එනම් සතුන් දෙදෙනා අතර සන්නිවේදනයක් සිදු වීඇත. සන්නිවේදනයකදී තොරතුරු ලබාදෙන අය (Sender) හා තොරතුරු ලබා ගන්නා අය (Receiver)ලෙස හඳුන්වන අතර හුවමාරු වනුයේ පණිවිඩයක් හෙවත් තොරතුරක් (Message) ය.  එම පණිවිඩය ගමන් කරන්නේ යම් මාධ්‍යයක් හරහාය.

ලෝකයේ ජීවත්වන වන සත්ත්ව ගණ කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය.  

• ක්ෂීරපායි  (කිරි බී වැඩෙන)
• උරග (බඩගායන)
• පක්‍ෂි (පියාඹන)
• මත්ස්‍ය 
• කෘමින්
• ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් 

වශයෙනි.

අප ජීවත් වන මේ ලෝකයේ මිනිසා පමණක් නොව සත්ත්වයන්ද තම එදිනෙදා හැසිරිම් වලදී විවිධ  සන්නිවේදනය  සිදු කරයි .  ඒවගේම තම තමන්ව හදුන්වාදිමට විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රමයන් භාවිතා කරයි. 

මිනිසාට සේම සතුන්ටද සුවිශේෂී සන්නිවේදන හැකියාවක් සහජයෙන්ම උරුමව තිබේ.  සතුන්ට තිබෙන හැකියාවන් මිනිසාට නොවේ.  නමුත් සත්ත්ව සන්නිවේදනය  මානව සන්නිවේදනය ඉක්මවා නොයයි මානවයාගේ ප්‍රධාන සන්නිවේදන මාර්ගය භාෂාවයි.  එය සහජයෙන්ම උරුම වුවක් නොවේ.  නමුත් සත්ත්ව සන්නිවේදන ක්‍රම සහජයෙන් උරුම වුවායග  සත්ත්වයෝ විවිධාකාරයෙන් සන්නිවේදනයේ යෙදෙති. ඒ අතුරෙන් සත්ත්ව සන්නිවේදනක්‍රම කිහිපයක් පහත දැක්වේ.

 ස්පර්ශ සන්නිවේදනය 

 ශබ්ධ සන්නිවේදනය 

 දෘෂ්ටි සන්නිවේදනය 

 රසායනික සන්නිවේදනය (ෆෙරමෝන්)

 චර්යා සන්නිවේදනය

 විද්‍යුත් සන්නිවේදනය 

 තාප සන්නිවේදනය

ස්පර්ශ සන්නිවේදනය

සත්ත්වයින් අතර පවත්නා මූලිකම සන්නිවේදන ක්‍රමයක් ලෙස ස්පර්ශ සන්නිවේදනය හැදින්විය හැකිය.  බොහෝ සතුන් මෙම සන්නිවේදන ක්‍රමයට ප්‍රතිචාර දක්වන අතර මෙම සන්නිවේදන ක්‍රමය බහුලව දැකිය හැක්කේ අපෘෂ්ඨ වංශිකයින් අතරය.   අපෘෂ්ඨ වංශිකයින් ලෙස හැදින්වෙන්නේ කශේරුකාවක් නොමැති සත්ත්වයින්ය.  මොවුන් සත්ත්ව ඛාණ්ඩ කිහිපයක්   යටතේ වර්ග කෙරේ.  එනම්, නිඩාරියා/සිලින්ටරේටා, ඇනෙලිඩා, මොලුස්කා, ආත්‍රෝපෝඩා, එකයිනොඩර්මේටා වේ.  

අපෘෂ්ඨ වංශීන් අතර ස්පර්ශ සන්නිවේදන ක්‍රමය හා  රසායනික සන්නිවේදන ක්‍රමයද  එකට බැඳි පවති. එම නිසා ඔවුන්ගේ ස්පර්ශ සංවේදි අවයව හා එකට එක්ව රසායනික ප්‍රතිග්‍රාහක ද පවත්වා ගනී. සමහර කෘමි ආකාර ස්පර්ශක සහ රසායනික ප්‍රතිග්‍රාහක දැරීම මෙයට නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකිය.  ස්පර්ශක සන්නිවේදන ක්‍රමය සඳහා නිදසුන් ලෙස  පොළව යට සිටින අන්ධ වේයන් වේ ගුහාව තුළදී තම අදහස් හුවමාරු කර ගන්නේ ස්පර්ශක සන්නිවේදන ක්‍රමය භාවිතයෙනි.  එසේම තම සංසර්ග කටයුතු සඳහා පමණක් රාත්‍රී කාලයේදී ගුල් වලින් එලළියට පැමිණෙන බිම් පණුවන් එකිනෙකා අතර අදහස් හුවමාරු කර ගන්නේ ස්පර්ශය මඟිනි. ස්පර්ශ සන්නිවේදන ක්‍රමය භාවිතා කළ හැක්කේ ඉතා කෙටි දුරකදී වුවත් සමහර සතුන් සිය සිරුරේ ඇති උපාංග ආධාරයෙන් තරමක් ඇතට හෝ මෙම  සන්නිවේදනය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ දරයි.  වඳුරන් එකිනෙකාගේ  සිරුරු පවිත්‍ර කර ගැනීමත් ස්පර්ශක සන්නිවේදන ක්‍රමයට නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකිය. 

ශබ්ධ සන්නිවේදනය

සත්ත්ව ලෝකයේ දිවි පැවැත්ම සඳහා ශ්‍රවනය ඉතා වැදගත් වේ.  ශබ්ධයට බොහෝ දුරක් ගමන් කළ හැකි අතර එයට ස්වභාවික වස්තූන් පවා පරයා ගමන් කිරීමට හැකියාව පවතී. එනම් කඳුකර වනාන්තර ආදිය පසුකර යෑමට තරම් ශබ්ධයට හැකියාවක් ඇත.  මෙයට නිදසුනක් වන්නේ අනතුර ඇඟවීමට කුරුල්ලන් ශබ්ධය යොදා ගැනීම, ගොදුරක් වෙත පිය මනින දිවියාගේ ශබ්ධය මත ඉන් දිවි ගලවා ගැනීමට දිව යන මුවාගේ හැසිරීම ගත හැකිය.  ගසක් වැනි ඉහළ ස්ථානයකට නැඟී පක්ෂියෙකු තම වසම් ශබ්ධය නිකුත් කිරීම, එසේම බොහෝ සත්ත්වයින් තම සහකරු හෝ සහකාරී ආකර්ශනය කර ගැනීම සඳහා විවිධ ශබ්ධ නිකුත් කරයි.  විශේෂයෙන්ම මෙහිදී පක්ෂීන් වැදගත් වේ.  

නිදසුන්:

ලන්දේසි ජාතික පක්ෂි ජීව විද්‍යාඥයෙක් වන නිකොලස් ටින්බර්ගන් (Nikolaas Tinbergen) ඔහු කළ පර්යේෂණයක සීබ්‍රා ෆින්ච් (Zebra Finch) යන පක්ෂියාගේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කර තිබූ අතර එහිදී තරුණ සීබ්‍රා ෆින්ච් පළමුව ඔවුන්ගේ විශේෂයේ අසල්වැසි පිරිමි පක්ෂියන්ගේ ගීතවලට සවන්දෙනු ලබන අතර අනතුරුව ඔහු එම ගයන ශබ්ධ පුහුණු වීමට පටන් ගනී.  ඉන් පසුව තරුණ සීබ්‍රා ෆින්ච් තම සහකාරිය ආකර්ෂණය කරගැනීම සඳහා තම ගයන ශබ්ධය උපයෝගිකර ගනී.  එබචින් එම ආකර්ශනය මත ඔවුන්ගේ ප්‍රජනනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය වැඩි කරයි.  

සීබ්‍රා ෆින්ච් නම් පක්ෂියා

එසේම උභය ජීවින් සැලකූ විට සිය ලිංගික සකාරිය තමන් වෙත ගෙන්වා ගැනීමට පිරිමි සත්ත්වයයා විවිධ ශබ්ධ උපයෝගී කර ගනියි.  සමහර උරග විශේෂද සිය ගොදුර ගෙන්වා ගැනීමට ද විවිධ ශබ්ද රටා උපයෝගී කරගනී.

නිදසුන්:

"රැට්ල්" (Rattle)නම් සර්පයා සිය දේහයේ වලිගය කෙළවර වූ රැට්ල් නම් කොටස චලනය කරන අතර එහිදී නිකුත් කරන ශබ්දය ඇසීමෙන් එය වෙත පැමිණෙන කුඩා සත්වයින් ගොදුරු කරගනී.  

ඊට අමතරව පිරිමි කිඹුලන්ද ශබ්දය නිකුත් කරමින් තම සංසර්ග  කටයුතු සඳහා ස්ත්‍රී සතුන් ගෙන්වා ගනී.

එසේම උතුරු ජර්මනියේ රුක් ගැහැණු සතුන් කැඳවීමට මීටර් භාගයක් පමණ ඈතින් සිට විශාල හඬක් නිමුත් කරමින් තම සන්නිවේදනය සිදු කරයි. කෘමීන් සැලකු කළ ඔවුන් තමන්ට අවශ්‍ය තොරතුරු තම වංශයේ අනෙක් සතුන්ට නිකුත් කිරීමට විවිධ ක්‍රම වලින් නිපදවන ශබ්ද උපකාරි කර ගනි.

 

"රැට්ල්” නම්සර්පයා 

නිදසුන්:

තණකොළ පෙත්තන් තමන්ගේ පසු ගාත්‍රා පියාපත් වල ඇතිල්ලීමෙන් ශබ්ධය නිකුත් කරන අතර තමන්ට අවශ්‍ය විවිධ තොරතුරු නිකුත් කිරීම සඳහා මොවුන් එකිනෙකට වෙනස් ශබ්ධ නිකුත් කරයි.  තමන් හා සංසර්ගයට අන් සතුන් කැඳවීමට මෙන්ම තමන් සංසර්ගයේ සිටින බව අන්‍යයන්හට දැන්වීම සඳහාත් මොවුන් ශබ්ද නිකුත් කරයි.  

එසේම සමහර කෘදන්තයින් නැතහොත් මීයන් අධි ධ්වනි තරංග නිකුත් කරමින් තමන් තනිවී සිටින බවත් කුසගිනි ඇති විටෙක අන් අයට ඒ බව දන්වීමටත් තොරතුරු එකිනෙකා අතර සන්නිවේදනය සිදු කර ගනියි.  

මිට අමතරව වානරයින්, බැබුන්, වඳුරන් හා චිම්පන්සියන් යම් උවදුරක් ඇත්නම් ඒ බව තම සගයන්ට දැනුම් දීමට අනතුරු සංඥා දන්වයි. 

නිදසුන්:

විලෝපිකයෙක් ළඟ සිටින විට වඳුරන් අනතුරු ඇඟවීමක් කරයි. අනතුරු ඇඟවීමේ ඇමතුම මගින් හමුදාවේ සෙසු සාමාජිකයින්ට පැන යාමට අවස්ථාවක් ලබා දේ. විලෝපිකයා මත පදනම්ව  "වර්වෙට්”  (Vervet) නම් වඳුරන්ට විවිධ ඇමතුම් ඇත.

ශබ්ධ තරංග ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරන මාධ්‍යක් ලෙස ජලය හැඳින්විය හැකිය.  එහිදී මුහුදු ක්ෂීරපායින්ද ජලීය මාධ්‍ය ඔස්සේ තම ශබ්ධ තරංග උපයෝගී කරගනිමින් එකිනෙකා අතර තොරතුරු සන්නිවේදනය ඉතා හොදින් හුවමාරු කර ගනී.

නිදසුන් :

1965 ටී.ජී ලැම් සහ එච්.ඒ.පී. ස්මිත් යන අය "ඩොල්ෆින් ගෝල්ඩ් ෆිෂ් ඇතුළු මත්ස්‍යයින්ගේ චර්යාව” පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කර ඇති අතර මුහුදේ ජිවත්වන ඩොල්ෆින්ගේ ශබ්ධ තරංග වේග සංඛ්‍යාතය චක්‍ර 3000 - 20000 ක පමණ තරංග සංඛ්‍යාතයක් යොදා ගනිමින් සන්නිවේදනයේ නිරත වේ. එනම් තම වයස, ලිංගික තත්වය යන ආදිය මෙසේ සන්නිවේදනය කරයි. 

එසේම තල්මසුන් සිය ප්‍රජනන සහකාරිය තමන් වෙත කැඳවා ගැනීමට අති ධ්වනි තරංග නිකුත් කරයි. මෙසේ ශබ්ධය උපයෝගී කරගනිමින් තම සන්නිවේදන කාර්යයන් ඉටු කර  ගන්නා විවිධ සත්ත්වයින් තමන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් ඉටුකර ගනියි.

සැබවින්ම මෙම සත්ත්වයින්ගේ සන්නිවේදන ශබ්ධයන් විවිධාකාර ස්වරූපයන් ගනී.  සත්වයින්ගේ සන්නිවේදන ක්‍රම පිළිබඳව සත්ත්ව විද්‍යාඥයින්  විවිධ පර්යේෂනයන් සිදු කර ඇති අතර ශබ්ධ තරංග මඟින් කර ඇති සන්නිවේදනයක් පිලිබඳ එම සත්ත්ව විද්‍යාඥයින්  නිරීක්ෂණය සිදු කර ඇත.  

වසර කිහිපයකට පෙර National Geographic  විද්‍යාත්මක සඟරාවේ පළවූ ලිපියක අලින්ගේ සන්නිවේදනයන් (Communication)  ගැන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ විද්‍යාඥයින් පිරිසක් සිදුකළ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණයක තොරතුරු අනාවරණය කොට තිබුණි.  ඔවුන් දකුණු අප්‍රිකාවේ කෲගර් ජාතික උද්‍යානයේ :වපසරිය වර්ග කිලෝමීටර් 19485) ජාතික උද්‍යානයේ අලින්ගේ අතිධ්වනීය (Ultrasonic)  ස්වර තරංග පටිගත කරන ලදී.  තණ පිට්ටනියේ තැබූ පටිගත කරන උපකරණය (Recorder) දුරස්ථපාලකයක් මගින් ක්‍රියා කරවමින්,  සවස් වරුවේ තණ බිමට අවතීර්ණ වූ අලින්ගේ තරංග පටිගත කළහා.   විද්‍යාඥයින් පිරිස සිටියේ ඈතින් අඩි 50ක් උසැති යකඩ අට්ටාලයකය.  ඉක්බිතිව කෲගර් උද්‍යානයේ වෙනත් ප්‍රදේශයකට ගොස් එම ස්වර තරංග මුදා හරින ලදී.  මෙහි දී විද්‍යාඥ පිරිස නිරීක්ෂණය කළේ වන ලැහැබ තුළින් පිටතට පැමිණි අලි රංචුවක් හොඬවැල ඉහළ ඔසවමින් තම  සගයින් කොහෙ සිටින්නේද යන්න විපරම් කොට අසාර්ථක වූ බැවින් පිට්ටනියෙන් නික්ම ගිය බවයි”

දෘෂ්ටි සන්නිවේදනය 

දෘෂ්ටි සන්නිවේදනය ගත් කළ එය කෙටි දුරකට පමණක් සිමා වන ක්‍රමයකි.  දෘශ්‍ය සන්නිවේදනයට අභිනයන්, මුහුණේ ඉරියව් සහ ශරීර ඉරියව් ඇතුළත් විය හැකිය.   එයට හේතුව වන්නේ බොහෝ ස්වාභාවික බාධක පරයා ගමන් කළ නොහැකි නිසයි. පෘෂ්ඨවංශීකයන් (දැල්ලන්, බුවල්ලන්) අතර මෙම සන්නිවේදනය බෙහෙවින් සිදුවේ.  මේ සඳහා හොඳින් වර්ධනය වු ඇස් සන්නිවේදනය ලබා ගන්නා අයට තිබිය යුතුයි.

සමහර සතුන් විවිධ වර්ණ රටා වලින් සන්නිවේදනය කරයි.  මත්ස්‍යයන්, උරඟ හා උභය ජීවින් මේ අතර දැකිය හැක.  ඒවා තර්ජනාත්මක වර්ණ රටා ලෙසඳ හදුන්වයි.  

නිදසුන්:

තිලාපියා නම් මත්ස්‍යය විශේෂය වර්ණ භාවිතයෙන් සන්නිවේදනයේ යෙදේ.

ඕස්ටේ්‍රලියාවේ එමූ සහ කැසවරි නම් වඳුරන්  වර්ණ භාවිතයෙන් සන්නිවේදනයේ යෙදේ.

කටුස්සා වර්ණය වෙනස් කරමින් විලෝපිකයින්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට සන්නිවේදනයේ යෙදෙයි.

 එමඟින් තමන්ගේ ඇති විස සහිත භාවය අනෙකුත් සතුන්ට දැන්විම සිදු කරයි. එහිදි ගොදුර හා විලෝපිත සතුන් අතර සිදුවන්නේ දෘෂ්ටිය මුල් කරගත් සන්නිවේදනයයි.  එසේම විෂ රහිත අහිංසක ආකාර ද විෂ සහිත සතුන්ගේ වර්ණ රටා ගෙන තමන් ගොදුරු කර ගැනීමට පැමිණෙන විලෝපිතයන්ගෙන් ගැලවීමට දෘෂ්ටි සංඥා ක්‍රමය යොදා ගනී. මෙමඟින් ශක්තිය වැය නොකර සිය හැඟිම් හුවමාරු කර ගනියි. මෙයට උදාහරණ ලෙස සතෙක් රෞද්‍ර වීම අනුව ඔහුගේ මුහුණෙන් පිළිඹිඹු වන විලාසය දැකිමෙන් අන් සතුන් බියට පත්වේ. එලෙසම සතෙක් ප්‍රිය මනාපව සිටින විට ද මුහුණෙන් අත් පා චලනය කරන ආකාරය ද අන්‍යයන්ට හැඟේ.

නිදසුන්: 

චිම්පන්සීන් තම දෑත් ඔසවා, බිම හෙළීමෙන් හෝ වෙනත් චිම්පන්සියක් දෙස කෙලින්ම බැලීමෙන් තර්ජනයක් සන්නිවේදනය කරයි. පහත රූපයේ දැක්වෙන තරුණ චිම්පන්සිගේ මුහුණේ ඇති 

“සිනහව”  සැබවින්ම බිය හා යටත්කම සන්නිවේදනය කරයි.

එසේම සමහර සත්ත්වයින් මෙන්ම මත්ස්යින්ද අඳුරු ස්ථානයන්හිදී ආලෝකය භාවිතා කරමින් සන්නිවේදනයේ යෙදෙති.  දෘෂ්ටි සංඥා මාර්ගයෙන් තොරතුරු සම්ප්‍රේශනයේ දී යම් යම් බාධක ඇතිවේ.  එනම් ඒවාට යම්කිසි බාධකයක් පරයා යාමට නොහැකි විමයි. උදාහරණ ලෙස, සත්වයකු බිත්තියකට හෝ මහා පර්වතයකට මුවා වී සිය හැඟිම් එම බාධකයකට ඉදිරියෙන් සිටින සතෙකුට දැන්වීම දෘෂ්ටිය ආධාරයෙන් කළ නොහැකි වීමයි. ආලෝකය නොවැටෙන අන්ධකාර ස්ථාන වලත් මෙම තත්වයම ඇති වේ.

නිදසුන්: 

කනා මැදිරියා, රෑ බදුල්ලා  

 රසායනික සන්නිවේදනය (ෆෙරමෝන්)

බොහෝ සතුන් සන්නිවේදනය කරන තවත් ක්‍රමයක් වන්නේ ෆෙරමෝන් මඟිනි. ෆෙරමෝන් යනු රසායනික ද්‍රව්‍යයන් වන අතර විශේෂ ග්‍රන්ථි මගින් ඒවා ස්‍රාවය කරනු ලබයි.  එමඟින්අ නෙකුත් ජීවීන්ගේ ප්‍රතිචාර අවුලුවන අතර සාමාන්‍යයෙන් එකම  විශේෂයේ සාමාජිකයන් අතර එම සන්නිවේදනය සිදු වේ.  එම ජීවීන් ෆෙරමෝන් සුවඳ හෝ වෙනත් ආකාරයකින් ඔවුනොවුන්ව හඳුනා ගනී.  නිදසුනක් ලෙස ජිප්සී නම් සළබයා ෆෙරමෝන නම් ද්‍රව්‍යයක් සිය සහකරුවා වෙත පිට කරයි. එම ගන්ධය දැනුනු වහාම වෙරමොන නිකුත් කළ ස්ත්‍රී සත්ත්වයා කරා පිරිමි සත්ත්වයා පැමිණේ. එසේම කුහුඹුවන් විසින් විවිධ ෆෙරමොන ස්‍රාවයන් නිකුත් කරන අතර අනෙකුත් කුහුඹුවන් විසින් එම නිකුත් කරන ස්‍රාවයන් හඳුනා ගනී.  විශේෂයෙන්ම ෆෙරමෝන මඟින් කුහුඹුවන්ට ඔවුන්ගේ සංකීරණ, සංවිධානාත්මක සමාජයන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට සහ පවත්වා ගැනීමට කෙසේද යන්න පැහැදිලි කරයි.  විවිධ කුහුඹුවන්ගේ ෆෙරමෝනවලට විවිධ අරමුණු ඇත.  සමහරු සහකරුවන් ආකර්ෂණය කර ගනිති, තවත් සමහරු කුහුඹු ජනපදයේ සියලුම කුහුඹුවන් එකට ඒකරාශී වීමට අවශ්‍ය සංඥා  එමඟින් භාවිතා කරයි, තවත් සමහරු අනතුරු ඇඟවීමට යොදා ගනියි.

නිදසුන:

මකුළුවෙකුගේ සිට තණකොළ කපන යන්ත්‍රයක් දක්වා වූ ඕනෑම අනතුරක් කුහුඹුවන්ගේ ජනපදයකට තර්ජනය කරන විට, තර්ජනය හඳුනාගත් පළමු කුහුඹුවා අනතුරු ඇඟවීමේ ෆෙරමෝන් ස්‍රාවය කරයි.  විවිධ ෆෙරමෝන් කිහිපයක් ස්‍රාවය කරනු ලබන්නේ ජනපදයේ රැජින විසිනි. මෙයින් එකක් තරුණ ගැහැණු කුහුඹුවන් සාරවත් වීම වළක්වයි. රැජින මිය ගොස් මෙම ෆෙරමෝන් නිපදවීම නැවැත්වූ විට තරුණ ගැහැණු සතුන් සාරවත් විය හැකිය, වෙනත් කුහුඹුවන්ගේ ෆෙරමෝන් මාර්ග සලකුණු කිරීමට භාවිතා කරයි. කුහුඹුවෙකු ආහාර ප්‍රභවයක් සොයාගත් විට, එය නැවත කැදැල්ලට යන ගමනේදී සලකුණු කරන්නේ බිමෙහි ෆෙරමෝන් ස්‍රාවය කිරීමෙනි. අනෙක් කුහුඹුවන් ආහාර ප්‍රභවයට ෆෙරමෝන් මාර්ගය අනුගමනය කරයි. 

එසේම ජපන් කුරුමිණියා කෘමී පලිබෝධකයන් කොටු කර ගැනීමට කෘමී ෆෙරමෝන භාවිතා කරයි.

නිදසුන් :  

ජපන් කුරුමිණියන් සහකරුවන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා ස්‍රාවය කරන ෆෙරමෝන් උගුල් මත තබා ඇත. ජපන් කුරුමිණියන් ෆෙරමෝන් මගින් ආකර්ෂණය වී උගුල් වෙත පියාසර කරයි.  උගුල් ඉදිකර ඇති ආකාරය නිසා ඔවුන්ට නැවත පිටතට යාමට නොහැක.

ෆෙරමෝන මඟින් සන්නිවේදනය කිරීමේදී මී මැස්සන්ද විශේෂිත වේ.  කුහුඹුවන් මෙන් මී මැස්සන් විවිධ අරමුණු සඳහා ෆෙරමෝන භාවිතා කරයි.  

නිදසුන් : 

මී පැණි ආහාර ප්‍රභවයන් සහ මී වදයන් සලකුණු කිරීම් සඳහා ෆෙරමෝන නිකුත් කරයි.  එසේම මෙම  ෆෙරමොන  මගින් මී මැස්සන් වඩාත් කාර්යබහුල අවධියක සමූහයක් බවට පත් කරයි.  මී මැසි රැජින තම යටත්විජිතයේ අනෙකුත් කාන්තාවන්ගේ ප්‍රජනන පද්ධතියට බාධා කරන ෆෙරමෝන නිපදවයි. මී මැසි ජනපදයේ සිටින එකම සාරවත් කාන්තාව ගැහැණු රැජින  බව මින්  සහ සහතික කරයි.  

 

රසායනික සන්නිවේදනය කෘමි ආකාර වල මෙන්ම  සහ ක්ෂීරපායී ආකාර වල ප්‍රචලිතව දක්නට ලැබේ. එසේම රසායනික සන්නිවේදනයේ යෙදුන වන අලියන් පිළිබඳව මෙසේ සටහනක් තැබීමට හැකිය. වන අලින්ගේ සන්නිවේදනය විස්තර කරන වෛද්‍ය නන්දන අතපත්තු (හිටපු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ වන ජීවී දෙපාර්තමේන්තුව) "අලි ඇතුන්ගේ සැඟවුණු ලෝකය” කෘතියේ මෙසේ සඳහන් කරයි.  බොහොවිත්ළ හොඬවැල ඉහළට ඔසවා ඒ මේ ඇත යොමු කරමින් වාතය පරික්ෂා කරන්නේ දුර බැහැර සිට ගෙන එන රසායනික පණිවුඩ ග්‍රහණය කර ගැනීමටය.  අතින්නියකගේ මුත්‍රා හෝ බාහිර ලිංගෙන්ද්‍රයන් ඉව කර බැලීමෙන් ඇය සරුමද තත්ත්වයකට පත්ව සිටිනවද නැත්ද යන රසායනික පණිවුඩය ලබා ගැනීමට පිරිමි අලින්ට හැකියාව ඇත.” 

මුත්‍රා හෝ සත්ව මළ පහ සතුන් විසින් බහිස්‍රාවී අපද්‍රව්‍යක් ලෙස පරිසරයට එකතු වේ. මෙම බහිස්‍රාවී අපද්‍රව්‍ය ආවේණික ගන්ධයකින් යුක්ත වේ. තම වසම් සිමා දැක්විමේදී සතුන් තම අපද්‍රව්‍ය එහි සීමා වලදි නිකුත් කෙරේ. එහි ගන්ධය ආඝ්‍රහනය කළ පසු තම විශේෂයෙන් වෙනත් සතෙකුගේ නිවහනක් ලෙස සලකා ඉන් ඉවත් වේ. 

නිදසුන් :

බළල් පවුලේ සතුන් ම්‍රත්‍රා උපයෝගී කරගෙන රසායනික සන්නිවේදනය කරයි.

රසායනික සන්නිවේදන ක්‍රමයේ යම් යම් අවාසි තත්වයන් ඇත. මුල්ම අවාසිය නම් එමඟින් නිකුත්වන තොරතුරු ක්ෂණිකව වෙනස් කළ නොහැකි වීමයි. දෙවැන්න එම රසායනික ද්‍රව්‍ය අවට පරිසරයේ නොනැසි පැවතිය යුතුවීමයි. එලෙස නොනැසි පැවතීමට නම් එහි අණුක භාරය වැඩි විය යුතුය. අණුක භාරය වැඩි දුව්‍යක් ස්‍රාවය කිරිමට නම් එම සත්වයා අධික ශක්තියක් වැය කළ යුතුයි. එය ද අවාසියක් වේ.  රසායනික ද්‍රව්‍ය වේගයෙන් වාතයේ වාෂ්පශීලීව ගමන් කළ යුතුයි. එය බොහෝ කාලයක් එලෙසම පැවතුනහොත් එම ගන්ධය ඔස්සේ සතුරන් පවා පැමිණිය හැකිය.

නිදසුන් : 

කුහුඹුවන් විශේෂයක් සිය නිවහන සලකුණු කර ගැනීම පිණිස නිකුත් කරන රසායනික ද්‍රව්‍ය ඔස්සේ ඔවුන්ගේ විලෝපිකයෙක් වන සර්පයින් පැමිණිම

චර්යා සන්නිවේදනය

සන්නිවේදනය නොමතිව සමාජයේ ජිවත් වීම කළ නොහැක්කකි.  සන්නිවේදනය සඳහා බොහෝ  විශේෂයන් භාවිතා කරන අතර එහිදී සමාජ චර්යාව නැතිනම් හැසිරීම වැදගත් වේ.  මෙයප්‍රදර්ශන හැසිරීම ලෙසද හැඳින් වේ.  එනම් නිශ්චිත තොරතුරු සන්නිවේදනයට භාවිතා කරනු ලබන චාරිත්රනුකුල හැසිරීමක් ලෙස ගත හැකිය.  සමාජ හැසිරීම මත සන්නිවේදනය කිරීම මානව සමාජයට මෙන්ම සත්ත්ව සමාජයටද එක ලෙස බලපානු ඇත.  එනම් එහිදී සත්ත්ව චර්යාව ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන සන්නිවේදන ආකාරයකි.  මෙහිදී අවයව භාවිතයෙන් එම සත්ත්වයින් තම සන්නිවේදන අවශ්‍යතාවයන් ඉටු කර ගනියි.  

නිදසුන් :

මී මැස්සන් තම ප්‍රධාන ආහාරය වූ මී පැණි සොයා ගැනීම  සඳහා නැටුම් නටමින්  තම යටත් විජිතයේ අනෙක් සාමාජිකයින් සමග සන්නිවේදන කාර්යයේ යෙදෙති.  

එසේම පිරිමි මොනරා ඔහු සතු වූ විශාල පිල් කළඹ විහිදමින් නර්තනයේ යෙදෙති.  විශේෂයෙන් මෙම සංදර්ශනයේ ඔහු යෙදෙන්නේ ගැහැණු මොනරා තම සංසර්ග කටයුත්ත සඳහා ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහාය.  විශේෂයෙන්ම බොහෝ කුරුල්ලන් තම සහකරුවන් ආකර්ෂණය සඳහා නැටුම් පාමින් තම චර්යා හැසිරීම් මඟින් සන්නිවේදනයේ යෙදෙති.  එසේම සංසර්ගයේ මෙන්ම ආක්‍රමණයේදී තම ආරක්ෂාව සඳහා තම විවිධ චර්යා මඟින් සන්නිවේදන අවශ්‍යතා ඉටු කර ගනියි. 

හිවලුන් හෙවත් නරි වෙසෙන්නේ රංචු වශයෙනි.  රංචුවක සංඛ්‍යාව 12 ඉක්මවා ඇත.  උන් ආක්‍රමණයත් සමග යටත් වීම සන්නිවේදනය කරනේ කන් වෙති දෙක පහළට නමින් දෙඇස් මඳක් විවර කිරීමෙනි.  සතුරා වෙත තම ආවේගය සන්නිවේදනය කරනු ලබන්නේ වලිගය ඉහළට ඔසවමින් දත් විලිස්සා ගෙරවීමෙනි. 

"බූන්දල ජාතික  උද්‍යානය  (වපසරිය 6216 හෙක්ටයාර්) විවිධ පක්ෂයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීමට කදිම ජාතික උද්‍යානයකි. පක්ෂීන්ගේ සන්නිවේදන කිහිපයක් සඳහන් කිරීමේදී මෙම උද්‍යානයේ දී මුහුදු කපුටන් එකිනෙකා අරගල කරගන්නා ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ අතර එක්  පක්ෂියෙක් තම පියාපත් යුගලය උත්සහ අනිකා අනිකා ඉදිරියට ගොස් ආවේගය විදහා දක්වයි.  එවිට අනිත් පක්ෂියා බිම වැටී තිබෙන තණ පැළෑටි හොටයෙන් අල්ලා උකගුලයි, ගලවයි. ඒ යටත් වීමක් සන්නිවේදනය කිරීමටය.  පක්ෂීන්ගේ අරගලයේ දී හදිසියේම එක් පක්ෂියෙකු තම බෙල්ල කරකවා හොටය පියාපත් අස්සේ ගසාගෙන නිදා ගන්නා ආකාරයක් පෙන්වයි.  එයද යටත්වීමට දක්වන සන්නිවේදනකි.

මීට අමතරව සත්ත්වයින් සඳහා ඔවුන්ටම ආවේණික වූ චර්යාත්මක  සන්නිවේදන ක්‍රමයන් පවතී.  සංවාසයට ආරාධනා කීරීමල තම වැයික්කිය ආරක්ෂා කර ගැනීමල ශෝකය වේදනාව ප්‍රකාශ කිරීමල බිය ප්‍රකාශ කිරීමල ආචාර කිරීමල යටත් වීමල සුහදත්වය ප්‍රකාශ කිරීම වැනි හේතූන් මත මොවුන් තම සන්නිවේදන ක්‍රමයන් භාවිතා කරයි.  

විද්‍යුත් සන්නිවේදනය 

විද්‍යුත් සන්නිවේදනය කරනුයේ සත්ත්ව ලෝකයේ සතුන් කිහිපදෙනෙකි.  එම සතුන් විසින් සිය දේහය වට විද්යුත් ක්ෂේත්‍රයක් ඇතිකර ගන්න අතර එමඟින් ගොදුරු හා ගැනීම ප්‍රමුඛව සිදු කරන අතර තමන්ද ආරක්ෂාව සපයා ගනියි.  

නිදසුන් :

විදුලි ආඳන් විදුලි මත්ස්‍යයින් හා විදුලි මඩුවන්

සමහර විදුලි ආඳන් තමන් විසින් නිතුත් කරනු ලබන විද්‍යුත් තරංග ආධාරයෙන් තමන්ගේ ලිංගිකත්වය, තමන් ප්‍රජනනය සඳහා ඇති කැමැත්ත සිය සහකරුරැසහකාරිය වෙත දැන්වීම සිදු කරනු ලබයි.  

තාප සන්නිවේදනය

සත්ත්ව ලෝකයේ තාප සන්නිවේදනය සිදු කරනු ලබන්නේ කුරුමිණී විශේෂයක් පමණි.  එමඟින් ඔවුන් තම  ආරක්ෂාව සපයා ගනිති.  තමන් සතුරෙකුගේ ගොදුරක් බවට පත්වේ යැයි හැඟුන විගස තම සතුරාගේ ශරීරය වෙතට අධික තාපයෙන් යුක්ත වූ ද්‍රව්‍යක් පිට කර ඔවුන් ගැලවීමට උත්සහා දරයි.  

ලෝකයේ   ජීවි ප්‍රජාව සත්ත්ව හා ශාක ලෙස බෙදා වෙන් කළ හැක.  සත්ත්වප්‍රජාව අතර විවිධාකාර  සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් පවති.  ජීවිලෝකයේ උසස්ම   සත්වයා වන මිනිසා අතර සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් රාශියක් ඇති බව අප සැම දන්නා කරුණකි. නමුත් සතුන් අතර පවතින සන්නිවේදන ජාලා විවිධාකාර වේ.  මෙමඟින් නිගමනය කල හැකි වන්නේ මිනිසා මෙන්ම අනෙකුත් ජීවින් අතරද විවිධ සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් පවතින අතර එම සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් සත්ත්වයාගෙන් සත්ත්වයාට වෙනස් වන බවයි. විශේෂයෙන් තම සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියේ යෙදෙනුයේ තම අවශ්‍යතවයන් සපුරා ගැනීම ප්‍රධාන අරමුණ කර ගනිමින් බවයි.

සඳු පූර්ණිමා...

(ඡායා රූප අන්තර්ජාලයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී.)